สมุนไพรบํารุงไต

ใครก็ตามที่เป็นโรคไตมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องระมัดระวังในเรื่องของอาหารการกิน เพราะไตมีหน้าที่หลักคือ การขับน้ำและของเสียออกจากร่างกาย หากมีปัญหาเกี่ยวกับไต ก็ต้องยอมรับก่อนว่า อวัยวะกำจัดขยะออกจากร่างกายของคุณมีประสิทธิภาพไม่ดีพอ อย่างแรกที่ต้องมาเน้นกันมากกว่าอาหารบำรุงไตคือ อาหารที่จะกลายเป็นขยะในตัวคุณ ซึ่งหากคุณกินเข้าไปมากเกินไปก็จะเป็นภาระให้ไตที่มีปัญหาอยู่ก่อนทำงานหนักยิ่งขึ้น

อาหารที่ควรจะต้องระมัดระวังสำหรับคนเป็นโรคไตได้แก่

1. อาหารที่มีเกลือโซเดียมมากเกินไป คนที่เป็นโรคไตมักจะถูกห้ามไม่ให้กินเค็ม เกลือ น้ำปลา ซีอิ๊ว มีเกลือผสมอยู่ด้วยทั้งนั้น ไตที่มีปัญหามักจะขับโซเดียมออกจากร่างกายได้น้อยลง ทำให้เกลือค้างอยู่ในร่างกาย เมื่อเกลือในร่างกายมีมาก มันจะอุ้มน้ำเอาไว้มากเกินไป จนคนที่เป็นโรคไตมีอาการบวม แนะนำว่าคนที่เป็นโรคไตต้องกินอาหารที่ไม่เค็ม

แต่บ้านเราที่จะเป็นปัญหามากกว่าคือเกลือที่มีรสหวาน คนที่เป็นโรคไตจะต้องถูกห้ามไม่ให้กินผงชูรสด้วยจึงจะถูก เพราะโมโนโซเดียมกลูตาเมทที่เป็นผงชูรสนั้นก็คือเกลือโซเดียมดี ๆ นี่เอง การกินอาหารนอกบ้านที่มีแต่ผงชูรสไม่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับคนเป็นโรคไต 

 

2. อาหารโปรตีนจะต้องไม่มากเกินไป ความเป็นจริงคือในแต่ละวันร่างกายใช้อาหารโปรตีนไม่มาก ที่เหลือมันจะโยนทิ้งทางไตหมด ไม่เคยเก็บสะสมไว้ เช่น ขนาดที่หากกินวัวทั้งตัวเข้าไป ร่างกายมันจะใช้เนื้อวัวนิดเดียวประมาณ 100-180 กรัมเท่านั้น โปรตีนที่เหลือมันจะขับออกทางไตทั้งหมด

หากคนที่เป็นโรคไตกินโปรตีน ประเภทเนื้อวัว หมู ไก่ ปลา นม ไข่ มากเกินไป ไตที่ป่วยอยู่แล้วจะทำงานหนักมากกว่าเดิม ดังนั้น แนะนำว่าในแต่ละวัน อาหารที่เป็นเนื้อสัตว์น่าจะมีปริมาณวันละเท่ากับ 1 ฝ่ามือของคุณเท่านั้น

ทีนี้สำหรับคนที่เป็นโรคไตเนฟโฟรติก มีการสูญเสียโปรตีนในปัสสาวะ ให้ใช้วิธีกินโปรตีนคุณภาพสูงเข้าไปทดแทน คือกินเฉพาะไข่ขาวในระหว่างที่ตรวจพบโปรตีนในปัสสาวะ วิธีนี้จะดีกว่าการกินอาหารโปรตีนมาก ๆ เพื่อป้องกันการสูญเสียทางไตเอาไว้ก่อน แนะนำว่า ให้กินไข่ขาววันละ 4-6 ฟองจะช่วยทดแทนโปรตีนที่สูญเสียไปกับปัสสาวะในแต่ละวัน หากไม่มีโปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะแล้วก็ให้งดการกินไข่ขาวไป

3. สารปนเปื้อนในอาหารทุกชนิดต้องงดเด็ดขาด เช่น สีผสมอาหาร กลิ่นสังเคราะห์ รสชาติสังเคราะห์ สารกันบูด กันเชื้อรา ฯลฯ เพราะสารเคมีเหล่านี้ล้วนเป็นภาระให้ไตต้องขับออกนอกร่างกาย ทำให้ไตทำงานหนักโดยใช่เหตุทั้งสิ้น ดังนั้นควรเลี่ยงอาหารสำเร็จรูปจากซูเปอร์มาร์เก็ต

ทีนี้มาว่าด้วยอาหารบำรุงไตกันบ้าง ก็คงต้องเริ่มต้นจากสมุนไพรนั่นแหละ สมุนไพรบางอย่างก็นำมากินเป็นอาหารได้ บางอย่างก็ไม่ได้ ลองใช้วิจารณญาณเอาดังต่อไปนี้

สมุนไพร บำรุงไตสามารถแยกออกได้เป็น 2 ประเภท ประเภทที่บำรุงไตโดยตรง แก้กระษัย ไตพิการจริง ๆ และประเภทที่มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ซึ่งจะช่วยขับน้ำออกจากร่างกายเหมาะสำหรับคนที่ไตมีปัญหาขับน้ำและเกลือแร่ ออกจากร่างกายไม่เก่ง

สมุนไพรไทยบำรุงไต อาจจะต้องใช้เป็นประจำทุกวัน สมุนไพรที่มีอยู่ทั่วไป ที่พอจะหาได้ง่าย และสามารถนำไปใช้โดยไม่มีผลข้างเคียง ยกตัวอย่างเช่น

- เกสรหรือไหมข้าวโพดและซังข้าวโพด เอาตากแห้งแล้วต้มน้ำดื่มแทนน้ำ

   สรรพคุณ : แก้ไตอักเสบ ขับปัสสาวะ แก้บวมน้ำ

- ใบข่อย ใช้ต้มน้ำแบบใบชาดื่มแทนน้ำ

  สรรพคุณ : แก้ไตพิการ ขับปัสสาวะ

- ใบ ต้น และรากหรือเหง้าของเตย ต้มดื่มแทนน้ำ

 สรรพคุณ : แก้กระษัย ไตพิการ ขับปัสสาวะ

- ดอกบานไม่รู้โรยเฉพาะดอกสีขาว ใช้ต้มน้ำดื่มแบบน้ำชาแทนน้ำ

สรรพคุณ : แก้กระษัย แก้โรคทางเดินปัสสาวะ ขับปัสสาวะ

- เปลือก เหง้า และตะเกียงสับปะรด ต้มกับน้ำจนเดือด เคี่ยวนาน 15 นาที

               สรรพคุณ : แก้กระษัย บำรุงไต ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว

- หญ้าใต้ใบทั้งต้น ต้มกับน้ำจนเดือด เคี่ยวนาน 15 นาที

สรรพคุณ : กระตุ้นสมรรถภาพไต

- ต้นหญ้าหนวดแมว หั่นตากแห้งชงกินแบบน้ำชาต่างน้ำ

สรรพคุณ : แก้กระษัย ทำให้ไตมีกำลัง ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว

- ถั่วเหลือง กินเป็นนมถั่วเหลือง หรือเต้าหู้ เป็นประจำ หรือจะใช้สารสกัดจากถั่วเหลืองที่ชื่อไอโซฟลาโวน หรือเจนีสเตอิน ครั้งละ 1 เม็ด (25 -30 มก.) วันละ 2 ครั้ง หลังอาหาร

สรรพคุณ : เสริมสมรรถภาพไต ทำให้ไตทำงานได้ดีขึ้น

- ผลหม่อน กินสดทั้งผล มีสารประกอบของวิตามินซี ไบโอฟลาโวนอยด์สูงมาก

สรรพคุณ : บำรุงไต แก้อาการอักเสบของเนื้อไต

สมุนไพรขับปัสสาวะ มีสมุนไพรไทยหลายชนิดที่มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ เป็นการขับเอาน้ำออกจากร่างกาย ลดอาการบวมน้ำได้ดี ที่หาได้ง่ายและไม่มีผลข้างเคียง สามารถเอามาต้มน้ำดื่มหรือกินเป็นอาหารได้เช่น ลูกเดือย ใบเตย น้ำเต้า ตะไคร้ กระเจี๊ยบ กระชาย บวบเหลี่ยม อ้อย (ลำต้น) เป็นต้น

บทความโดย พญ.ลลิตา ธีระสิริ